Помалку екрани, повеќе искуства: Вредноста на вистинската игра во дигиталната ера
- Кидо Медо
- Dec 1, 2025
- 2 min read
Во време кога технологијата е дел од секојдневието, мобилните телефони и таблетите често стануваат првата помош за да го задржиме вниманието на детето. Кратко видео додека јадат, цртана серија додека се облекуваат, или брза игра кога треба да завршиме нешто важно. Сите родители биле таму – и тоа е во ред. Но, кога екраните стануваат главен извор на забава и учење, децата губат многу од она што е највредно за нивниот развој: играта.
Играта е природниот јазик на детето
Децата не учат преку инструкции, ниту преку набљудување на екран. Тие учат преку движење, допир, експериментирање, поврзување со други деца, поставување прашања и создавање свои „мали светови“. Играта е нивниот начин да го разберат светот, да експериментираат со емоции, да ги тестираат границите и да ја градат своето самодоверба.
Кога детето игра со коцки, не гради само кула – го гради својот мозок. Кога трча по топка, не троши само енергија – ги развива моторните вештини, координацијата и самоконтролата. Кога игра „семејство“ со другарчињата, учи да комуницира, да преговара, да дели и да слуша.
Екраните го ограничуваат развојот на сетилата
Малите деца учат со целото свое тело. Ним им треба да ги допрат материјалите, да слушнат различни звуци, да почувствуваат текстури, да трчаат, да се валкаат, да мирисаат и да создаваат. Екранот дава само две сетила – вид и слух – а тоа е премалку за да се гради здрав темел.
Истражувањата покажуваат дека прекумерната употреба на екрани може да влијае врз:
концентрацијата, социјалната интеракција, емоционалната регулација, говорниот развој и спиењето.
Тоа не значи дека технологијата е „лоша“, туку дека треба мудро да се користи.
Кога родителот игра заедно со детето, се случуваат две важни работи:
Детето се чувствува видено, слушнато и важно.
Родителот го набљудува детето, ги разбира неговите реакции, интереси и таленти.
Некогаш 10 минути заедничка игра вредат повеќе од еден час поминат пред екранот. Тоа се моменти што градат доверба и емоционална стабилност.
Учењето преку игра е најефикасниот начин на учење
Модерната педагогија постојано го повторува истото – најдобро учење е она што се случува спонтано, природно и преку искуство.
А играта е токму тоа. Таа го поттикнува:
Креативното размислување
Проблемско решавање
Развојот на говорот
Фината и грубата моторика
Тимската работа
Самостојноста
Секоја игра, дури и наједноставната, има образовна вредност ако внимателно ја поддржиме.
Помалку екрани, повеќе искуства
Наместо целосно ограничување, корисно е да се создаде баланс. Малите деца имаат огромна потреба од природно движење и вистински интеракции. Неколку практични идеи:
Поставете „време без екрани“ – време за игра, креација, двор, парк.
Наполнете кутија со едноставни материјали: трева, камчиња, пластични шишиња, коцки, сламки.
Организирајте активности за сите сетила – готвење, вода, песок, тесто.
Читајте книги и раскажувајте приказни.
Охрабрете ги браќата/сестрите или другарчињата да играат заедно.
Екраните ќе постојат и во иднина.
Нови апликации, дигитални игри, видеа. Но, детството се случува само еднаш. Она што децата најмногу го паметат не се цртаните филмови – туку моментите кога некој играл со нив, кога сме се смееле, трчале, создавале нешто ново.
Затоа ние во нашиот центар на пиедестал ја ставаме играта – бидејќи веруваме дека преку игра децата најдобро растат, учат и блескаат.
073 200 134
